จากกรณี “ฮลุน โซโล่” การส่งต่อ “สินทรัพย์ดิจิทัล” โลกใบใหม่ที่เราต้องเรียนรู้และเข้าใจ

ในวันที่เราไม่อยู่ สิ่งที่สร้างมาทั้งชีวิตจะเดินหน้าต่อได้หรือไม่ ?

หากเจ้าของช่องหรือเพจเสียชีวิตแล้ว ครอบครัวควรทำอย่างไร ?

หลายครอบครัวคิดว่า “รู้รหัสผ่านก็เพียงพอ” แต่ในความเป็นจริง การนำบัญชีของผู้เสียชีวิตมาใช้งานต่อโดยไม่มีสิทธิ์ อาจขัดกับเงื่อนไขของแพลตฟอร์ม และอาจสร้างปัญหาทางกฎหมายในภายหลัง วิธีการที่ถูกต้อง คือ

1. ครอบครัวควรทำอย่างไร ?

(1) ตรวจสอบก่อนว่าช่อง YouTube หรือเพจ Facebook ยังสร้างรายได้อยู่หรือไม่ (กรณีน้องฮลุน มีรายได้อีกยาวนาน เพราะเป็นคอนเทนต์ Timeless อีก 5 ปี เปิดดูก็ยังมีรายได้เข้า)

(2) รวบรวมเอกสารสำคัญ เช่น ใบมรณบัตร เอกสารแสดงความเป็นทายาท หรือคำสั่งศาลแต่งตั้งผู้จัดการมรดก

(3) ติดต่อ Youtube หรือ Meta ผ่านช่องทางสำหรับ “ผู้เสียชีวิต” เพื่อขอรับเงินคงค้าง ขอปิดบัญชี หรือขอสิทธิ์ดำเนินการตามที่แต่ละแพลตฟอร์มอนุญาต

(4) หากเป็นเพจหรือช่องที่มีผู้ดูแลหลายคน หรือดำเนินการในนามบริษัท ให้ประสานกับ Admin หรือ Owner ที่เหลือ เพื่อให้ธุรกิจสามารถดำเนินต่อได้โดยไม่สะดุด

(5) หากมีรายได้ใหม่เกิดขึ้นหลังการเสียชีวิต รายได้ดังกล่าวยังถือเป็นส่วนหนึ่งของกองมรดก และต้องจัดการตามกฎหมาย

ต้องเข้าใจให้ชัดว่า การรับรายได้ กับการรับสิทธิ์บริหารบัญชี เป็นคนละเรื่อง และต้องดำเนินการแยกกัน

2. ถ้ายังมีชีวิตอยู่ วันนี้พวกเราควรเตรียมตัวยังไง ?

หากช่องหรือเพจเป็นเพียงงานอดิเรก เรื่องนี้อาจไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่หากเป็นธุรกิจ หรือเป็นรายได้หลักของครอบครัว การวางแผนไว้ล่วงหน้าจะช่วยลดปัญหาได้อย่างมาก สิ่งที่ควรเริ่มทำคือ…

(1) แยกบัญชีธุรกิจกับบัญชีส่วนตัว

ใช้ Brand Account ของ YouTube หรือบริหารเพจในรูปแบบที่มีผู้ดูแลมากกว่าหนึ่งคน อย่าให้ทุกอย่างผูกกับคนเพียงคนเดียว

(2) ตั้งค่าระบบของแพลตฟอร์ม

– Facebook : ตั้งค่า Legacy Contact

– Google : ตั้งค่า Inactive Account Manager

สองฟังก์ชันนี้ถูกออกแบบมาเพื่อรองรับเหตุการณ์ไม่คาดฝันโดยตรง แต่กลับมีคนใช้น้อยมาก

(3) หากสร้างรายได้จริง ควรดำเนินงานในนามบริษัท

เมื่อช่องเพจและบัญชีรับเงินอยู่ภายใต้นิติบุคคล การเปลี่ยนแปลงผู้บริหารจะทำได้ง่ายกว่า และธุรกิจไม่หยุดเพียงเพราะเจ้าของคนเดิมไม่อยู่

(4) จัดทำ “มรดกดิจิทัล” (Digital Will)

ระบุให้ชัดเจนว่าใครมีสิทธิ์ดูแลช่อง ใครรับรายได้ ใครเป็นผู้ตัดสินใจเกี่ยวกับสินทรัพย์ดิจิทัล เพื่อป้องกันข้อพิพาทภายในครอบครัว

(5) จัดเก็บข้อมูลการเข้าถึงอย่างปลอดภัย

ใช้ Password Manager หรือระบบจัดเก็บข้อมูลที่สามารถส่งต่อให้ผู้จัดการมรดกหรือบุคคลที่ไว้ใจได้เมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน แทนการจดรหัสผ่านไว้ในกระดาษหรือส่งผ่านแชต

ผมเชื่อว่า อีกไม่นาน Digital asset Planning จะกลายเป็นเรื่องปกติ ไม่ต่างจากการทำพินัยกรรม เพราะสิ่งที่คนรุ่นนี้กำลังสร้าง ไม่ใช่แค่เพจหรือช่อง YouTube แต่คือ แบรนด์ ความน่าเชื่อถือ ฐานผู้ติดตาม ลิขสิทธิ์ และรายได้ ที่อาจมีมูลค่ามากกว่าสินทรัพย์ทางกายภาพหลายชิ้นรวมกัน

วันที่เราไม่อยู่…

สิ่งที่ควรส่งต่อให้คนข้างหลัง ไม่ใช่เพียงรหัสผ่าน

แต่คือ “ระบบ” ที่ทำให้คุณค่าที่เราสร้างมาตลอดชีวิต ยังคงเดินหน้าต่อไปได้

สุดท้ายนี้ ขอแสดงความเสียใจต่อครอบครัวน้องฮลุนด้วยครับ

——————————–

บทความโดย ระวี ตะวันธรงค์

ที่ปรึกษาสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์

กรรมการจริยธรรม สภาการสื่อมวลชนแห่งชาติ

ผู้ทรงคุณวุฒิด้านสื่อสารมวลชน กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์

ที่ปรึกษา สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย