5 เคล็ดวิชา Storytelling ! ในสไตล์ ดร.วิทย์ สิทธิเวคิน

ในยุคที่คอนเทนต์มากมายมหาศาล “ความสนใจ” กลายเป็นทรัพยากรที่มีค่าที่สุด เพราะต่อให้เนื้อหาดีหรือมีข้อมูลมากเพียงใด หากการเล่าไม่ชวนติดตาม ผู้ชมหรือผู้อ่านก็พร้อมจะเลื่อนผ่านภายในไม่กี่วินาที นั่นจึงทำให้ “Storytelling” กลายเป็นทักษะสำคัญของคนทำคอนเทนต์ นักพูด หรือแม้แต่นักธุรกิจที่ต้องการสื่อสารให้คนจดจำ

หนึ่งในผู้ที่ได้รับการยอมรับเรื่องการเล่าเรื่องให้เข้าใจง่ายและน่าติดตาม คือ “ดร.วิทย์ สิทธิเวคิน” หรือ “เฮียวิทย์” ผู้เชี่ยวชาญด้านการสื่อสาร ที่สามารถนำเรื่องยากอย่างประวัติศาสตร์ การเมือง หรือเศรษฐกิจ มาถ่ายทอดให้คนทั่วไปเข้าถึงได้ โดย “เฮียวิทย์” ได้ให้หลักสำคัญในการเล่าเรื่องอยู่ 5 ข้อ ดังนี้

1. เข้าใจผู้ฟังก่อนเริ่มเล่า

หัวใจสำคัญของการสื่อสารไม่ใช่การพูดในสิ่งที่เราอยากพูด แต่คือการเข้าใจว่าผู้ฟังอยากฟังอะไร ผู้ฟังแต่ละกลุ่มมีความสนใจ ประสบการณ์ และความคิดแตกต่างกัน การเล่าเรื่องเดียวกัน จึงต้องมีการวิธีการเล่าที่แตกต่างกันไป

เช่น การพูดเรื่องการเงินกับคนวัยเริ่มทำงาน อาจต้องเน้นเรื่องอิสรภาพหรือการสร้างอนาคต แต่หากพูดกับคนวัยใกล้เกษียณ ประเด็นสำคัญอาจกลายเป็นเรื่องความมั่นคงและความปลอดภัยในชีวิต การเข้าใจผู้ฟังจะช่วยให้การสื่อสารตรงจุด และเข้าถึงอารมณ์ของคนฟังได้มากขึ้น

2. อย่าเล่าเรื่องแบบเรียงลำดับเสมอไป

คนจำนวนมากติดวิธีเล่าเรื่องแบบเริ่มต้นและจบตามลำดับเวลา แต่ในโลกของคอนเทนต์ วิธีแบบนี้อาจไม่ดึงความสนใจมากพอ โดยเฉพาะในช่วงเปิดเรื่อง

การเริ่มต้นด้วยประเด็นที่น่าสนใจ คำถามที่ชวนสงสัย หรือเหตุการณ์สำคัญก่อน แล้วค่อยย้อนกลับมาเล่าที่มา มักช่วยดึงคนฟังให้อยากติดตามได้มากกว่า เช่นเดียวกับภาพยนตร์หลายเรื่องที่เปิดมาด้วยฉากเข้มข้นก่อนอธิบายเรื่องราวทั้งหมดในภายหลัง  

3. การเล่าเรื่องต้องสร้างอารมณ์ร่วม

Storytelling ที่ดีไม่ใช่เพียงการให้ข้อมูล แต่ต้องทำให้ผู้ฟัง “รู้สึก” ไปกับเรื่องที่เล่า เพราะคนเรามักจดจำอารมณ์ได้มากกว่ารายละเอียด

ตัวอย่างเช่น หากพูดเรื่องภาวะโลกร้อนด้วยตัวเลขหรือข้อมูลทางวิชาการเพียงอย่างเดียว ผู้ฟังอาจเข้าใจแต่ไม่รู้สึกอะไร แต่หากสื่อสารว่า “อีกไม่กี่สิบปี กรุงเทพฯ อาจเผชิญน้ำท่วมจนหลายพื้นที่อยู่อาศัยไม่ได้” ภาพและอารมณ์จะเกิดขึ้นทันที

ดังนั้นการกำหนดว่า อยากให้ผู้ฟังรู้สึกอย่างไร เช่น ตื่นตัว มีแรงบันดาลใจ หรือเห็นความสำคัญ คือสิ่งที่จะช่วยให้การสื่อสารทรงพลังมากขึ้น

4. สั้น กระชับ และตรงประเด็น

ในยุคที่คนมีเวลาน้อย การเล่าเรื่องที่ดีไม่จำเป็นต้องยาว แต่ต้องชัดเจนและตรงประเด็น เพราะผู้ฟังไม่ได้ต้องการข้อมูลทุกอย่าง แต่ต้องการ “สาระสำคัญ” ที่เข้าใจง่ายและนำไปใช้ได้จริง

วินสตัน เชอร์ชิลล์ (Winston Churchill) รัฐบุรุษและอดีตนายกฯ อังกฤษ เคยเปรียบเปรยการพูดที่ดีไว้ว่า “ควรเหมือนกระโปรงสุภาพสตรี คือยาวพอจะปกปิดสิ่งสำคัญ แต่ก็ต้องสั้นพอที่จะสร้างความน่าสนใจ”

ประโยคนี้สะท้อนหัวใจของ Storytelling ได้ชัดเจน เพราะการสื่อสารที่ทรงพลัง ไม่ได้อยู่ที่การพูดมาก แต่อยู่ที่การเลือกพูดเฉพาะสิ่งที่สำคัญจริงๆ ได้อย่างน่าสนใจ

5. ทำเรื่องยาก ให้เข้าใจง่าย

หนึ่งในความสามารถที่สำคัญของนักเล่าเรื่อง คือการอธิบายเรื่องซับซ้อนให้คนทั่วไปเข้าใจได้ง่าย โดยหลีกเลี่ยงศัพท์เทคนิคที่เข้าถึงยาก และใช้ตัวอย่างเปรียบเทียบให้เห็นภาพ

เช่น การอธิบายว่าเรือขนส่งก๊าซ LNG มีขนาดใหญ่ อาจทำให้คนฟังนึกภาพไม่ออก แต่ถ้าบอกว่า “มีขนาดใหญ่เท่ากับสนามฟุตบอล 3 สนาม” ผู้ฟังจะเห็นภาพได้ทันที การเชื่อมโยงข้อมูลเข้ากับสิ่งใกล้ตัว คือวิธีที่ช่วยให้เรื่องยากกลายเป็นเรื่องที่เข้าใจง่ายและน่าจดจำมากขึ้น

Storytelling ไม่ใช่แค่ทักษะการพูดให้สนุก แต่คือความสามารถในการเรียบเรียงข้อมูลให้น่าสนใจ ก่อให้เกิดความเข้าใจ ความรู้สึก และอยากติดตามต่อ คนที่เล่าเรื่องเก่งจึงไม่จำเป็นต้องพูดมากที่สุด แต่ต้องรู้ว่าจะพูดอะไร อย่างไร และกำลังพูดกับใคร เพราะท้ายที่สุดแล้ว สิ่งที่ทำให้คนจดจำเนื้อหาได้ ไม่ใช่ปริมาณข้อมูล แต่คือวิธีการเล่าเรื่องที่น่าสนใจนั่นเอง

——————————–

ที่มา : การจัดอบรม หลักสูตรพัฒนาผู้ผลิตรายการสำหรับกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (The Producer รุ่นที่ 2) ณ โรงแรมรอยัลริเวอร์ บางพลัด กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 9 พ.ค. 2569 ดำเนินงานโดย บริษัท อิศรา ไทย เพรส เดเวลอปเมน์ จำกัด ภายใต้ความร่วมมือกับสมาคมโทรทัศน์ระบบดิจิตอล (ประเทศไทย) สมาพันธ์สมาคมวิชาชีพวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ สนับสนุนโดย กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์