“สามารถ” กางแผนผ่าโครงการรถไฟฟ้า จังหวัดไหนจะได้สร้างก่อน ?

ในขณะที่คนกรุงเทพฯ และปริมณฑลมีรถไฟฟ้าครอบคลุมหลายสายพร้อมนโยบายช่วยค่าโดยสารจากภาครัฐ คำถามสำคัญคือ “แล้วคนต่างจังหวัดจะได้ใช้รถไฟฟ้าเมื่อไหร่ ?”

ล่าสุด “ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์” อดีตรองหัวหน้าพรรคประชาธิปัตย์ และอดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ได้กางข้อมูลเจาะลึกโครงการรถไฟฟ้าใน 5 เมืองหลักภูมิภาคภายใต้ความรับผิดชอบของ รฟม. ได้แก่ เชียงใหม่ ภูเก็ต นครราชสีมา พิษณุโลก และหาดใหญ่ (จ.สงขลา)

พร้อมวิเคราะห์ความคืบหน้า เงื่อนไขสำคัญที่ต้องทบทวน และ 3 ปัจจัยชี้ขาดว่าจังหวัดใดมีโอกาสจะได้ตอกเสาเข็มก่อน

โดย “ดร.สามารถ” ระบุว่า รัฐบาลมีนโยบายช่วยค่าโดยสารรถไฟฟ้าให้คนกรุงเทพฯ และปริมณฑล แล้วคนต่างจังหวัดจะมีโอกาสได้ใช้รถไฟฟ้าเมื่อไร ? หากประเทศไทยจะมีรถไฟฟ้าสายแรกในต่างจังหวัด จังหวัดไหนจะได้ก่อน ?

ตนจึงนำโครงการรถไฟฟ้าใน 5 จังหวัด ภายใต้ความรับผิดชอบของการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) ได้แก่ เชียงใหม่ ภูเก็ต นครราชสีมา พิษณุโลก และหาดใหญ่ จ.สงขลา มาวิเคราะห์ความคืบหน้าและเงื่อนไขที่จะทำให้แต่ละโครงการเดินหน้าได้

1.รถไฟฟ้า 5 จังหวัด มีเส้นทางไหนบ้าง ?

(1) เชียงใหม่ สายสีแดง โรงพยาบาลนครพิงค์-อุทยานหลวงราชพฤกษ์ ระยะทาง 21 กิโลเมตร

(2) ภูเก็ต ระยะที่ 1 สนามบินภูเก็ต-ห้าแยกฉลอง ระยะทาง 42 กิโลเมตร

(3) นครราชสีมา สายสีส้ม โรงพยาบาลเทพรัตน์-สถานีร่วมจอหอ ระยะทาง 24.6 กิโลเมตร

(4) พิษณุโลก สายสีแดง มหาวิทยาลัยพิษณุโลก-เซ็นทรัลพิษณุโลก ระยะทาง 12.6 กิโลเมตร

(5) หาดใหญ่ ระยะที่ 1 แยกคลองหวะ-สถานีรถตู้ ระยะทาง 12.54 กิโลเมตร

ทั้ง 5 โครงการ มีรูปแบบระบบขนส่งและรายละเอียดการออกแบบแตกต่างกัน แต่ข้อมูลข้างต้นเป็นรายละเอียดจากการศึกษาที่ผ่านมา ไม่ยืนยันว่าทุกโครงการจะก่อสร้างตามแบบเดิมทั้งหมด

2. จังหวัดไหนมีโอกาสได้รถไฟฟ้าก่อน ?

เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2569 ผู้ว่าการ รฟม.เปิดเผยว่า ต้องทบทวนโครงการทั้ง 5 จังหวัด ทั้งความเหมาะสม รูปแบบการลงทุน และความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจและสังคม โดยจะพิจารณาโครงการที่มีภาระเงินอุดหนุนจากรัฐน้อยกว่าเป็นลำดับแรก แต่ยังไม่กำหนดว่าจะเริ่มโครงการใดในปีไหน

ความคืบหน้าของแต่ละจังหวัดมีประเด็นที่น่าสนใจดังนี้

(1) เชียงใหม่ มีการศึกษาและจัดทำแนวเส้นทางไว้แล้ว แต่ยังต้องทบทวนความเหมาะสมและรูปแบบการลงทุนก่อนเดินหน้า

(2) ภูเก็ต ต้องทบทวนรูปแบบการลงทุนและความต้องการเดินทาง รวมถึงพิจารณาความเชื่อมโยงกับโครงการทางด่วนและโครงข่ายถนน

(3) นครราชสีมา มีการจ้างที่ปรึกษาศึกษารายละเอียดและจัดเตรียมเอกสารประกวดราคาแล้ว แต่ยังต้องทบทวนแผนงานให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบัน

(4) พิษณุโลก ต้องพิจารณาความสอดคล้องกับโครงการรถไฟความเร็วสูงกรุงเทพฯ-พิษณุโลก-เชียงใหม่ เพราะมีผลต่อการคาดการณ์จำนวนผู้โดยสารและความคุ้มค่าของโครงการ

(5) หาดใหญ่ รฟม.เพิ่งได้รับมอบหมายให้รับผิดชอบโครงการ จึงต้องทบทวนผลการศึกษาเดิมซึ่งจัดทำมานานแล้ว รวมทั้งพิจารณาปรับรูปแบบให้เหมาะสมกับสภาพเมืองและความเสี่ยงจากน้ำท่วม

แม้เชียงใหม่ ภูเก็ต และนครราชสีมาจะเป็นกลุ่มโครงการที่ถูกจับตามอง แต่ขณะนี้ยังไม่มีข้อมูลยืนยันที่ชัดเจนได้ว่า จังหวัดใดจะเริ่มก่อสร้างหรือเปิดให้บริการก่อน

3. ควรเลือกจังหวัดไหนเป็นแห่งแรก ?

ตนเห็นว่าการตัดสินใจควรพิจารณา 3 เรื่องสำคัญ

(1) ความต้องการเดินทางจริง มีผู้โดยสารมากพอหรือไม่ รถไฟฟ้าจะช่วยลดเวลาเดินทางและปัญหาการจราจรได้มากแค่ไหน

(2) ความคุ้มค่าของเงินลงทุน ต้องประเมินทั้งประโยชน์ทางเศรษฐกิจและสังคม ต้นทุนก่อสร้าง และภาระเงินที่รัฐอาจต้องสนับสนุนการเดินรถในระยะยาว

(3) ความพร้อมในการดำเนินโครงการ ทั้งการจัดหาเงินทุน การร่วมลงทุนกับเอกชน และการประสานงานกับหน่วยงานท้องถิ่น

ส่วนปัจจัยทางการเมืองก็เป็นเรื่องที่ไม่ควรมองข้าม แต่การจะสรุปว่าจังหวัดใดจะได้โครงการก่อนเพราะเหตุผลทางการเมือง ต้องมีข้อมูลรองรับ ไม่ควรคาดเดาจากความสัมพันธ์ทางการเมืองเพียงอย่างเดียว

4. แล้วคุณคิดว่าจังหวัดไหนควรได้รถไฟฟ้าก่อน ?

ถ้าประเทศไทยต้องเลือกก่อสร้างรถไฟฟ้าในต่างจังหวัดทีละจังหวัด คุณจะเลือกที่ไหนเป็นอันดับแรก? เชียงใหม่ ภูเก็ต นครราชสีมา พิษณุโลก หรือหาดใหญ่ ?

ตนอยากฟังเหตุผลจากทั้งคนในพื้นที่ และผู้สนใจทั่วไป เพราะการลงทุนรถไฟฟ้าไม่ใช่เป็นเพียงการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน แต่เป็นการตัดสินใจใช้เงินภาษีของประชาชน ซึ่งควรให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศและประชาชน

ที่มา บทความ 5 จังหวัด รอรถไฟฟ้า จังหวัดไหนจะได้สร้างก่อน ? โดย “ดร.สามารถ ราชพลสิทธิ์”