ศึกสหรัฐฯ อิสราเอล VS อิหร่าน จะลุกลามเป็นสงครามโลก ครั้งที่ 3 หรือไม่ ?

วินาทีนี้ คงไม่มีข่าวใดที่สร้างความตื่นตระหนกและสั่นคลอนความมั่นคงของโลกได้เท่ากับปฏิบัติการร่วมของสหรัฐอเมริกาและอิสราเอล ที่มุ่งเป้าโจมตีอิหร่านจนถึงขั้นสูญเสียผู้นำระดับสูง นำมาซึ่งการตอบโต้อย่างดุเดือด ท่ามกลางเสียงไซเรนและควันปืนที่คละคลุ้งในตะวันออกกลาง คำถามที่ดังก้องอยู่ในใจของคนทั่วโลกคือ “นี่จะเป็นจุดเริ่มต้นของสงครามโลกครั้งที่ 3 หรือไม่?”

หากเราถอยออกมามองภาพใหญ่ ตัดความตื่นตระหนกออกไป และพิจารณาผ่านแว่นตาของ “สมการอำนาจ” และ “ผลประโยชน์ทางยุทธศาสตร์” คำตอบที่ได้อาจทำให้เราต้องตั้งสติและมองข้ามภาพจำของสงครามโลกในอดีต

1. ทำไมสมการนี้ถึงยังไม่ชี้ไปที่ “สงครามโลก” ?

ภาพจำของสงครามโลกคือการที่มหาอำนาจแบ่งฝั่งกันส่งกองทัพนับล้านเข้าห้ำหั่นกันโดยตรง แต่ในโลกยุคปัจจุบัน ต้นทุนของสงครามเบ็ดเสร็จนั้นสูงเกินกว่าที่มหาอำนาจขั้วตรงข้ามจะยอมจ่าย:

จีน: มังกรที่ห่วงเศรษฐกิจมากกว่าสงคราม

จีนคือผู้นำเข้าน้ำมันรายใหญ่ที่สุดของโลก ยุทธศาสตร์หลักคือ การขยายอิทธิพลทางเศรษฐกิจผ่านเส้นทางสายไหมใหม่ การปล่อยให้ตะวันออกกลางกลายเป็นเถ้าถ่านและราคาน้ำมันพุ่งทะลุเพดาน คือฝันร้ายของเศรษฐกิจจีน จีนอาจประณามสหรัฐฯ หรือสนับสนุนอิหร่านอยู่เบื้องหลัง แต่จะไม่ส่งกองทัพไปร่วมรบในตะวันออกกลางอย่างแน่นอน

รัสเซีย: หมีขาวที่กำลังติดพัน

แม้รัสเซียอาจได้ประโยชน์ชั่วคราวจากราคาน้ำมันที่พุ่งสูง และการที่สหรัฐฯ ต้องเบนความสนใจจากสมรภูมิยูเครน แต่รัสเซียในวันนี้สูญเสียทรัพยากรไปมหาศาลกับสงครามของตนเอง การเปิดหน้าชนกับสหรัฐฯ ในตะวันออกกลาง จึงไม่ใช่ทางเลือกที่ชาญฉลาด

สหรัฐฯ: บทเรียนจากอดีตที่เจ็บปวด

สหรัฐฯ เรียนรู้อย่างลึกซึ้งจาก “หล่มสงคราม” ในอิรักและอัฟกานิสถาน ยุทธศาสตร์ของวอชิงตันร่วมกับเทลอาวีฟในครั้งนี้คือการ “ตัดหัวหน้า” ทำลายศักยภาพทางทหารและโครงการเตรียมผลิตนิวเคลียร์ ไม่ใช่การส่งทหารราบเข้าไปยึดครองประเทศ

2. ของจริงที่ต้องเผชิญ: “สงครามภูมิภาคเต็มรูปแบบ”

แม้จะไม่ใช่สงครามโลกครั้งที่ 3 แต่นี่คือ “สงครามภูมิภาค” ที่มีความรุนแรงทะลุขีดจำกัดเดิม เมื่ออิหร่านตกอยู่ในสภาวะหลังพิงฝา การตอบโต้จะไม่ใช่แค่การยิงขีปนาวุธข้ามแดนธรรมดา

อิหร่านจะใช้ไพ่ตายคือกลุ่ม “Axis of Resistance” ไม่ว่าจะเป็น ฮิซบอลเลาะห์ในเลบานอน ฮูตีในเยเมน หรือกองกำลังในอิรักและซีเรีย เปิดฉากโจมตีผลประโยชน์ของสหรัฐฯ และอิสราเอลในทุกมิติ นี่คือ “สงครามตัวแทน” ที่จะลุกลามไปทั่วทั้งภูมิภาค

รวมถึงการใช้โดรนพลีชีพ การโจมตีทางไซเบอร์เพื่อปิดระบบโครงสร้างพื้นฐานของคู่ขัดแย้ง ซึ่งเป็นสงครามที่คาดเดาทิศทางได้ยากและสร้างความตื่นตระหนกได้มหาศาล

3. สงครามโลกครั้งที่ 3… อาจมาในรูปแบบของ “วิกฤตเศรษฐกิจโลก”

นี่คือจุดที่โลกทั้งใบ รวมถึงประเทศไทย จะได้รับผลกระทบราวกับอยู่ในภาวะสงคราม แม้จะไม่มีกระสุนตกในบ้านเราก็ตาม

“ช่องแคบฮอร์มุซ” (Strait of Hormuz):

หากอิหร่านตัดสินใจปิดเส้นทางขนส่งน้ำมันที่สำคัญที่สุดของโลกแห่งนี้ (ซึ่งรองรับการขนส่งน้ำมันราว 20% ของโลก) ราคาน้ำมันดิบอาจพุ่งทะยานไปสู่ระดับ 150-200 ดอลลาร์สหรัฐต่อบาร์เรลได้ในเวลาอันรวดเร็ว

ซัพพลายเชนชะงักงันและอภิมหาเงินเฟ้อ:

ต้นทุนพลังงานที่พุ่งสูงบวกกับเส้นทางการเดินเรือที่ถูกปิดตาย จะทำให้ต้นทุนสินค้าทุกชนิดแพงขึ้นทั่วโลก โลกอาจต้องเผชิญกับ “ภาวะเงินเฟ้อระลอกใหม่” ที่ดุเดือดกว่าเดิม และอาจฉุดกระชากเศรษฐกิจโลกให้เข้าสู่ภาวะถดถอยอย่างรุนแรง

4. สรุป

เหตุการณ์นี้จะไม่ลุกลามเป็นสงครามโลกครั้งที่ 3 เพราะเงื่อนไขสำคัญของการเกิดสงครามโลกคือการที่มหาอำนาจขั้วตรงข้ามต้องส่งกองทัพเข้าปะทะกันโดยตรง ซึ่งในสถานการณ์นี้ ทั้งจีนและรัสเซียไม่ได้มีแรงจูงใจหรือผลประโยชน์มากพอที่จะประกาศสงครามและส่งทหารมาแลกหมัดกับสหรัฐฯ ในตะวันออกกลาง ทุกฝ่ายรู้ดีว่าต้นทุนของสงครามโลกครั้งใหม่นั้น “ได้ไม่คุ้มเสีย”

สิ่งที่จะเกิดขึ้นจริงในสนามรบคือ สงครามภูมิภาคที่ดุเดือดและกินวงกว้างระหว่างอิสราเอล สหรัฐฯ และเครือข่ายพันธมิตรของอิหร่าน

และผลพวงที่ตามมาจากการสู้รบในภูมิภาคนี้ คือการเปิดฉาก สงครามเศรษฐกิจอย่างเต็มรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการปิดล้อมเส้นทางขนส่งน้ำมันในช่องแคบฮอร์มุซ หรือการโจมตีเส้นทางเดินเรือค้าขาย ซึ่งจะกลายเป็นวิกฤตซัพพลายเชนและเงินเฟ้อที่กระแทกเศรษฐกิจทุกประเทศทั่วโลก

ดังนั้น โลกไม่ได้กำลังเดินหน้าสู่สงครามโลกครั้งที่ 3 ทางทหาร แต่เรากำลังเผชิญกับความขัดแย้งระดับภูมิภาคที่รุนแรงที่สุด ซึ่งมีวิกฤตเศรษฐกิจระดับโลกเป็นผลลัพธ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้