ตัวเลขนี้ได้แต่ใดมา ? กางปมจัด "เรตติ้งข่าวทีวี -ออนไลน์" กับคำถามที่คนทำสื่ออยากรู้คำตอบ

มีคนถามมาเยอะมากทั้งผู้บริหาร คนทำสื่อ คนทำช่องแต่ละช่องในภาพ พีอาร์ เอเจนซี่ ฯลฯ ว่าการวัดข้อมูลในภาพจาก SPACEBAR นี้ มีวิธีการวัดยังไงถึงได้ตัวเลขแบบนี้ มันมีผลมากนะครับ

 ที่ต้องอธิบายเรื่องนี้ให้เข้าใจกันเพราะ เดี๋ยวจะมีคนเข้าใจว่านี้คือ "ตัวชี้วัดมาตรฐานในการอ้างอิง" ซึ่งข้อมูลไม่ใช่แน่ๆ

 ไม่ตัดสินว่าผิดหรือถูก แต่จากประสบการณ์ทำช่องยูทูปมามากกว่า 10 ช่องโดยเฉพาะช่องข่าว อย่าง ไทยรัฐ เนชั่น ฯลฯ

 การวัดตัวเลขแบบในรูป ถ้าไม่ใช่เจ้าของช่อง แทบไม่มีเครื่องมือใดในโลกที่วัดเปรียบเทียบได้จริงและแม่นยำ หรือแม่แต่ระบบ Social listining ทั้ง Wisesight, Mandala, Zanroo ฯลฯ ผมก็เคยใช้บริการครบนะ แต่ก็ดึงข้อมูลไม่ได้แน่ ถ้าคนทำไม่เป็นผู้กำหนดเกณฑ์

 เต็มที่แบบใกล้เคียงสุดคือ VidIQ ซึ่งระบบก็ไม่ได้เข้าใจบริบทการเลือกตามข้อมูลในภาพ

 1. Logic การดึงข้อมูล ต้องเข้าใจก่อนว่าจะเอาอะไร ?

 - การเลือกวัดใช้เกณฑ์อะไรบ้าง เช่น รายการข่าวทีวี, คลิปข่าวทีวี, คลิปข่าวออนไลน์, รายการสด, สกู๊ปข่าว, รายการTalkข่าว และข่าวประเภทไหนบ้างที่รวม

 - Thai PBS มีช่องที่เป็น ThaiPBS กับ ThaiPBSNews ซึ่งมีเนื้อหาข่าวจากทีวีเหมือนกันได้นับจาก 2 ช่องมั้ย ? แต่กลับมีหมายเหตุว่า รวมรายการ FlashPoint ไปด้วย (ซึ่งช่องอื่นก็มีรายการแบบนี้แต่ไม่มีระบุว่านับมั้ย เช่น เนชั่น มีรายการคมชัดลึก นับเหมือนกันมั้ย?

 - ThairathTV มีช่องเยอะมากที่เป็นทั้งข่าวและสารคดีหรือสกู๊ปข่าวที่มีฝั่งออนไลน์(คนละกองกับทีวี) นับรวมกันมั้ย ? และนอกจากมีรายการจากทีวีแล้ว ยังมี Live สด งานภาคสนามอีก

 - PPTV HD 36 ช่องนี้ก็มีรายการที่นอกจากเวลาข่าวปกติแล้ว ยังมีรายการTalk เยอะมากๆ และถ้าเข้าไปดู ยอดดูไม่ใช่น้อย ได้นับครบหรือแยกประเภทยังไง ทำไมยอดน้อยกว่าตาเห็น

- Nation Online นี่ก็อีกช่อง ตอนเราอยู่เราทำว่า 2 ช่องคือ ช่องปกติกับช่อง Live ซึ่งมีทั้งรายการจข่าว รายงานสด Talk เพียบ นับยังไง ?

 - TNN อันนี้ก็หลากหลายเลยเพราะรายการข่าวเพียบและมีหลายประเภท ทั้งวิเคราะห์ สัมภาษณ์ ไม่ใช่แค่ทีวียังมีข่าวจากออนไลน์อีกเพียบ ซึ่งยอดก็เยอะกว่านี้นะ

 - Amarin TV ช่องนี้ก็เช่นกัน รายการทีวีมีสัดส่วนรายการข่าวน้อยกว่าช่องอื่นๆ ด้วยซ้ำ เพราะเป็นช่องวาไรตี้ แต่แน่นอนว่าเขามีข่าว Mass เยอะ แต่ก็อยากรู้ว่ามันเยอะขนาดนี้เลยหรือ

 แค่อ่านก็งงแล้วใช่มะ ??? ดังนั้นสิ่งที่อยากทราบคือ...

"วิธีคิดการวัดเรตติ้งคนดูใช้หลักการนับจากอะไร มาตรวัดเดียวกันมั้ย ?"

2. เท่าที่ทำงานมา ไม่เคยเจอเครื่องมือไหนวัดได้ละเอียดจนหาค่าเฉลี่ยได้ขนาดนี้ ลองเปิดระบบหลังบ้านตัวเองกันดูครับว่า เราแยกรายการข่าวกับรายการอื่นยังไง แยกเป็นกี่แบบ รายการข่าวมีกี่แบบ เวลาตัวเลขที่มันโชว์ใน Dashboard มันจะแยกตามวีดีโอหรือ Playlist ถ้าไม่ได้จัดระเบียบดีมากๆๆๆ

 ยิ่งข้อมูลนี้นับย้อนไปเมื่อปี 68 เจ้าของช่องยังนับกันไม่ถูกเลย

 ในฐานที่เคยร่วมงานกับ Youtube News Working Group บินไปแลกเปลี่ยนความเห็น เทคนิค วิธีการ กับช่องสื่อจากทั่วโลก ร่วมกับเพื่อนช่องสื่อไทยไม่เกิน 3-5 สื่อ มาตลอด 15 ปี

 Youtube ยังแทบแยกไม่ได้เลย ต้องให้เราไปหาทางตั้ง Logic กันเอง เพราะแต่ละช่องมี Logic ในการจัดการเนื้อหาไม่เหมือนกัน

 บางครั้งแทบจดแล้วนับมือด้วยซ้ำ... ไม่มีทางที่ระบบใดจะวัดได้ขนาดนี้ ถ้ามีอยากใช้มากครับ พร้อมช่วยขายเลย

ที่ตั้งคำถามเพราะ สมมุติว่ามีองค์กรหรือหน่วยงานนำ "เรตติ้ง" ชุดนี้ไปอ้างอิง จะทำให้อุตสาหกรรมสื่อถูกตั้งคำถามมาก มีผลต่อผู้ชม ความน่าเชื่อถือ โฆษณา และการตลาด

ยิ่งเรตติ้งทีวี ยิ่งต้องถามเพราะพาดหัวบอกว่า "คนไทยชอบดูข่าวช่องไหน"

 ดังนั้นเรตติ้งที่นำมาสื่อสารก็ต้องวัดเฉพาะเรตติ้งข่าว ไม่ใช่เรตติ้งเฉลี่ยของช่อง เพราะมันรวมรายการอื่นด้วย

 รบกวนทาง SPACEBAR ชี้แจงหลักการคำนวนเนื้อหานี้ทีนะครับ เพื่อให้สิ้นสงสัยโดยทั่วกัน

-----

บทความโดย ระวี ตะวันธรงค์

ที่ปรึกษาสมาคมผู้ผลิตข่าวออนไลน์